Foto Galeri
Video Galeri
Günümüz itibariyle insanlar daha fazla alışveriş yapar hale gelmişlerdir. Bunun bir neticesi olarak da hiç bilmediği markalardan yahut tanımadığı kişilerden farklı farklı ürünler almaktadırlar. Artan bu tüketim durumuyla beraber tüketiciler de aldıkları ürünleri iade etmek isteyebilmektedir. Ancak tüketiciler, ürünleri ne şartlarla iade edebileceklerini bazen bilememektedir. Bu sebeple de bu yazımızda aldığı ürünü iade etmek isteyen bir tüketicinin bunu yapıp yapamayacağı ve eğer aldığı ürünü iade edebilecekse bunun koşullarının neler olduğu üzerinde durulacaktır.
İlk olarak oldukça yaygın bir yanlış kanıya parmak basmakta fayda var. Türk Hukukunda, istisnalar haricinde, alınan bir ürünü iade etme hakkı yoktur. Yani eğer aşağıda belirtilecek bazı istisnai haller yoksa tüketiciler, aldıkları ürünü iade edemezler. Birçok tüketici, ne olursa olsun ürünün iade edilebileceğini düşünüyor ancak durum her zaman böyle olmayabilir.
Bu genel kuraldan bahsettikten sonra alınan ürünün iade edilebileceği istisnalardan bahsetmekte fayda var. Türk Hukukuna göre alınan bir ürünü iade etme hakkının kanunda düzenlendiği durumlar şunlardır: alınan ürünün ayıplı (eksik, hatalı vb.) olması, alışverişin mesafeli satış (uzaktan satış, internet alışverişi vb.) sözleşmesi olması, ürünün taksitle satış sözleşmesi ile alınması. Bu sayılan istisnalar aşağıda açıklanacak olup bu istisnaların olmaması halinde ürünü iade etme hakkı yoktur.
Ürünün Ayıplı Olması
Ayıp ile kastedilen husus; alınan ürünün hatalı, bozuk, çürük ve benzeri olmasıdır. Bunun yanı sıra satıcının ürün hakkında vaat ettiği hususların olmaması da malı ayıplı yapacaktır. Şayet tüketicinin aldığı üründe bir ayıp varsa tüketici dilerse aldığı şeyi iade edip parasını alabilir.
Ayıp halinde bazı ayrımlar mevcuttur. Şayet satış sırasında tüketici ürünü gözden geçirebildiyse ve bu gözden geçirmeyle ayıbı fark edebilecekse ve buna rağmen aldıysa satıcı sorumluluktan kurtulabilir. Ancak satıcı bu ayıp hakkında yalan beyanda bulunduysa yine de satıcının sorumluluğu devam eder. Bununla beraber ayıbın açık ayıp ve gizli ayıp olmasına göre farklı ihtimaller mevcuttur. Buna göre eğer ayıp açıksa tüketici en kısa zamanda durumu alıcıya bildirir ve kendisine tanınan haklardan faydalanabilir. Bununla beraber ayıp gizli bir ayıpsa ve belirli bir süre sonra anlaşılacaksa bu halde tüketici, ayıbı öğrendiği zaman satıcı ile bu durumu paylaşmalıdır.
Ek olarak, satıcının ürün hakkında belirttiği niteliklerin olmaması da bir ayıptır. Örneğin bir oyuncakçıda bir paketin içerisinde oyuncak araba gördünüz. Satıcı gelip arabanın kapılarının açılabildiğini söyledi ve siz de arabayı aldınız. Eve gidip paketi açtığınızda kapıların açılmadığını gördünüz. Bu durumda aldığınız ürün ayıplı sayılacaktır. Sizin de Kanun kapsamında haklarınız doğacaktır.
Malın ayıplı olması halinde, tüketici isterse ürünü iade edebileceği gibi ücretsiz onarım veya ürünün sağlam bir başkasıyla değiştirilmesi hakları da vardır. Ancak bu yazımızda iade üzerinde yoğunlaşacağız.
Mesafeli Satış Sözleşmesi ile Ürünün Alınması
Malın ayıplı olmasının yanı sıra alışverişin mesafeli satış sözleşmesi ile yapılması halinde de alıcının (tüketicinin) iade hakkı vardır. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 48 numaralı maddesinin 4 numaralı fıkrasına göre mesafeli satışlarda tüketici hiçbir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden 14 gün içerisinde sözleşmeden cayarak aldığını iade edebilir. Mesafeli satış sözleşmesi ile kastedilen; satıcı ve alıcının fiziken bir arada bulunmadığı ve uzaktan pazarlama sistemi çerçevesinde gerçekleştirilen alışverişlerdir. Günümüzde en yaygın örneği internet aracılığı ile alışveriştir. Buna göre internetten almış olduğunuz ürünleri 14 gün içerisinde hiçbir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin iade edebilirsiniz.
Bu konuda belirtmekte fayda var ki çok yakın zamanda yayımlanan yönetmelik gereği, tüketicinin aldığı ürünü gerekçesiz iadesi halinde iade masrafını tüketici ödeyecektir. Ancak eğer ürün ayıplı ise tüketici, kargo masrafını geri talep edebilir.
Taksitle Satış Sözleşmesi ile Ürünün Alınması
Tüketicinin iade hakkının olduğu bir diğer durum ise ürünün, taksitle satış sözleşmesi ile alınmış olmasıdır. Tüketiciler arasında oldukça sık karıştırılan durum budur. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 17 ve devamı maddelerinde taksitle satış sözleşmesi düzenlenmiştir. Buna göre de bir satışın taksitle satış sözleşmesi sayılması için sözleşmenin kendisinin taksitle ödenmesi hususunda hüküm ihtiva etmesi gerekir. Yani tüketici olarak gittiğiniz mağazada, size ürünü satan kişiyle anlaşarak ürünün bedelinin taksitle ödenmesini kararlaştırmanız gerekir. Bunun yanında kredi kartı gibi ek yollarla taksitlendirilmesi bu kapsamda kalmamaktadır. Yani aldığınız ürünü kredi kartı ile taksitlendirmişseniz ürünü iade hakkınız bulunmamaktadır.
Taksitle satış sözleşmelerinde tüketicinin, 7 gün içinde hiçbir gerekçe göstermeden aldığını iade hakkı bulunmaktadır (TKHK m. 18)
Yukarıda sayılan istisnalar dışında bir durumda aldığınız ürünü iade etme hakkına sahip değilsiniz. Örneğin; bir mağazaya girdiniz ve bir kazak aldınız. Parasını peşin olarak ödediniz ve evinize gittiniz. Eve gittiğinizde kazağı o kadar da beğenmediniz. Ancak kazakta herhangi bir yırtık, solma gibi kusur bulunmamakta. Bu halde kanunen iade etme hakkınız bulunmamakta. Tabi alışveriş yaptığınız mağaza, kazağı iade alabilir. Bu mağazanın inisiyatifinde ancak belirtildiği gibi almak zorunda değil. Fakat ürünü internetten almanız halinde hiçbir gerekçe göstermeksizin 14 gün içinde iade hakkınız mevcut. Ayrıca taksitle satış sözleşmesi ile ürünü aldıysanız 7 gün içinde iade hakkınız mevcut. Şayet aldığınız üründe ayıp, kusur varsa bu ayıbı öğrendiğiniz anda farklı haklarınız mevcut.
Umarım her aldığınızdan memnun kalacağınız bol alışverişli günleriniz olur.
Saygılarımla
Avukat Cüneyt Fidan
